Ingoa Kariki me te whakahua:
Faskomilo, φασκόμηλο, fahs-KOH-mee-lo
I te maakete:
Kei te wātea te Sage hei rau hou, maroke rānei. Kei te nuinga o nga wa e wātea ana te maaka parai i roto i te papa o te whenua, te paura ranei. Hokona he maaka hou e tino kakara ana. Ko te refrigerate he mea takai ki roto i te peera pepa i roto i te putea kirihou, kia mau tonu ai mo te wha ra.
Ngā āhuatanga tinana:
Ko te tipu o te tipu he tipu, he iti noa te tipu o te rakau e tupu ana ki te 36 inihi.
Ko ona rau-rau-rau he matomato-matomato me te "paheke" ki te pa, no te mea ko nga makawe poto me te pai e hipoki ana i nga rau. Ko nga puawai he maama-ma ki te papura-mawhero me te tipu i roto i nga warora, i nga mowhiti ranei i roto i nga roopu o te 2 ki te 6 i te tihi o te tipu pokapū.
Whakamahi:
He tino kaha te Sage ki te reka me te koi, me te tohu o te camphor. He iti noa nga rau tipu e whakamahia ana i te tunu kai me te heihei, i roto ranei i nga kupenga. Ka taea te whakamahi i te paowa ki te haumaru ki te haumaru.
Ngā Kaiwhiwhi:
Rosemary ranei thyme
Te timatanga, te hitori, me nga korero tuku iho:
Ko te iti rawa o te 20 o nga paari he tangata taketake ki te rohe Mediterranean, e tipu haere ana i runga i nga maunga me nga whenua ururua. Kua neke atu i te 250 nga waahanga kua tohaina. Kei te iti ake i te kotahi nga waahi o te maaka kei te whakatipuhia i te nuinga o nga waahi o te ao.
E rua nga momo maaka: he whanui-rau me te whakauru ki nga taha. He reka te reka o te otaota ki te whanui-rau, ka whakamahia hei tunu kai. He reka te kawa me te reka o te Sage me te pai ki te poaka, te pungarehu, te kuihi, me te baaka.
I te Kariti, ka whakamahia te maaka i roto i te tukanga o te tunu paowa, me te tunu i te taro pakeke o Kariti ma te whakauru i nga peka o te maaka i roto i te oumu kua tahuna.
Ko nga taiohi Kariki tawhito, pēnei i Dioscorides me Hippocrates, i waia ki nga maimoatanga me nga mahi rongoā me nga tono a te rangatira.
Hippocrates (4th century TM) te maatau kua whakaritea kia rite ki te rongoa mo nga mate pukupuku me nga mate hauora. Ko nga Dioscurides (1 o te rautau AD) ka whakamahia he maarai, hei whakamutu i te toto o waho, hei whakatairanga i te rere o te tangata.
Ko te rongoa o te iwi i nga wahi maha o te ao ka whakaarohia he rongoa whakaora "rongoa" katoa hei whakamahi i te tini o nga mate, penei i te mate pukupuku, te korokoro, me te kiri. Ko nga taitara ururua ka inu i te pounamu otaota (ko te nuinga o te maatau) te whakapono ko te mahi i tenei ka whakaiti i te mate o nga wai ka kore e pangia.
I whakamahia e nga Pakeha o te Moananui-a-Kiwa te kaha ki te whakapakari io ratou mahara me te whakatairanga i te whakaaro nui. I te wa o te Waenga Ake, he nui te whakamahinga o te kaupara ki te materara, te kirika nui, me te mate pukupuku. I te wa o te whiu i Toulouse i te tau 1690, ka kiia ko nga kaipahua i horoia i roto i te wai e kaha ana ki te whakauru ki te otaota haumaru me te rosemary, hei tiaki ia ratou ano i nga mate matemate, i te whanga i nga tupapaku e takoto ana i nga huarahi.
Ko te hinu tino pai o te maaka kei roto i te hinu, te pounamu, me te waikawa phenolic e kaha ana ki te whakamahi i te waipiro me te antibacterials.