Rapua i te wa e rite ana nga hua me nga kai reka ki te kai.
Tuhinga
Ko nga Mango he hua tipurangi me te tipu pai i roto i te tau mahana me te waatea. Ko te nuinga o nga mango kua tupu me te kai i Inia. Heoi, kua piki ake nei i roto i etahi atu wahi. Ko etahi o nga waahi pai rawa mo te whakatipu i nga mangora ko te Mexico tonga, Panama, Jamaica, Trinidad, Thailand, me te nuinga o Ahia. Ko te taha tonga o te kawanatanga o Florida i te United States he pai hoki te āhuarangi mo nga tangata.
Ko etahi momo momo mango he rite tonu ki te kai i mua i era atu, penei i te "Rosigold," i puta i te mutunga o Maehe.
Ko te nuinga o nga momo i puta mai i te Hune me te Hurura me etahi o nga purapura o mua ka hua mai i te marama o Akuhata.
Ko etahi momo momo mango i Mexico e uru ana ki te "Manilita" e pai ana ki te kai i Mei me te "Tomy", "Sensacion", "Ataulfo" me "Manila" e wātea ana i nga marama o Pipiri me Hune. Ko Mexico hoki kei te kawe atu i te nuinga o nga tangata.
I te United States, ka kitea e koe "Tommy Atkins", "Torbet", "Kensington", "Haden Glen", "Lippens", "Van Dyke" me te "Sensation".
Tomatoes me Tomatillos
Ko nga Tomato i tae mai i Amerika ki te Tonga me te whakauru atu ki nga Pakeha na nga Spaniards.
He maha nga momo momo e wātea ana i te wa katoa, pērā i te "Roma", "Beefsteak", "Cherry", me te "Maina". Ko tetahi atu mema o te whanau tomato ko te "Tomatillo" he iti rawa te hua matomato i roto i te putea pepa e tika ana kia nekehia i mua i te kai.
I Mexico ko te tart, ko te tomatillo matomato e kiia ana ko te tomate , me te tira whero, me te porotaka e rite ana ki te jitomate.
Ka tipu nga Tomato i te Pipiri me te haere tonu i te marama o Akuhata. Ka whiwhi pea koe i etahi mea iti i te marama o Mahuru. Ko te tomatillos he wa roa ka timata i Mei ka mutu i te marama o Noema.
Kohi
I mahia e te tangata te witi, a, kaore e taea e ia te noho i roto i te ngahere me te kore tiaki. Ko nga Maori i Central America ka whakawhanake i te witi mai i te tarutaru mo te 7,000 tau ki muri.
I te mutunga ka huri ki te raki ki te rohe e mohiotia nei ko te tonga o te Iwi o Amerika me te hora haere hoki ki te tonga tae noa ki Peru. I te wa i kite a Columbus i Amerika, i whakahokia mai e ia te witi kia kawea ki Europe.
Ko te nuinga o nga momo witi ko te "Flint" he witi Indiana ki te ma, he kiri whero, he parauri ranei, ka whakamahia hei popcorn. Ko te momo e kitea ana e koe i roto i nga taonga hokohoko he "Sweet" ka taea te kai atu i te putea. Ko te witi "mara" ko te mea ka tukatukahia hei kai mo nga kararehe.
Ko te witi "Tino" ka whakarōpūtia ano he kowhai he nui nga kiri me te ma ma te iti, te reka o te kernels.
Ko te wa o te koanga ka timata mai i Mei tae noa ki Mahuru Ka pai te whakamahi i te witi i muri iho i te tihi mai na te mea ka tahuri ke atu te kai ki te maroke ka iti ake te reka.
Ētahi Atu Haa
Nga tipu o te Tohu Tau
Green Chile Akuhata - Mahuru
Red Chile Mahuru - Noema
Aporo August - Maehe
Riki Oketopa - Maehe
Pauka calabaza Akuhata - Maehe